İstanbul Beşiktaş’taki adliye önünde Ankara Düşünceye Özgürlük Girişimi üyelerinin açtığı “İsmail Beşikçi vicdanımızdır, vicdanımızın susturulmasına izin vermeyeceğiz” pankartına Beşikçi ve Şimşek destekçisi iki bini aşkın imzadan sadece 250 kadarı sığabilmişti.

Beşikçi ve Çağdaş Hukukçular Derneği (ÇHD) İstanbul Şubesi’nin yayın organı “Çağımızda Hukuk ve Toplum” dergisinin sorumlu müdürü Şimşek, dün (28 Temmuz) ilk kez hakim karşısındaydı.

Duruşma salonu doluydu…

Dergide yayımlanan “Ulusların kendi geleceğini tayin hakkı ve Kürtler” başlıklı yazısı nedeniyle Beşikçi gibi Şimşek de 7,5 yıl hapis istemiyle yargılanıyor. İki kişiyi aralarında Levent Kanat ve Kemal Aytaç’ın da bulunduğu 20′yi aşkın avukat temsil etti.

İstanbul 11. Ağır Ceza Mahkemesi’ndeki duruşmayı izleyen Sait Çetinoğlu, bianet’e duruşmada dava açılma sürecinde hukuka aykırılıkların sanıklarca mahkemenin dikkatine sunulduğunu söyledi. Yargılama 12 Kasım’a bırakıldı.

Tutuksuz sanıklara destek verenler arasında yayıncı Ragıp Zarakolu, Muzaffer Erdoğdu, Aydın Doğan ve Ahmet Önal, yazar Ümit Fırat ve Temel Demirer, Dr. Kemal Parlak, Yaşam Radyo yönetim kurulu başkanı İbrahim Gürbüz, insan hakları savunucusu ve müzisyen Şanar Yurdatapan, çevirmen Atilla Tuygan, gazeteci Nevzat Onaran, şair Necmettin Salaz, Tutuklu Gazetecilerle Dayanışma Platformu sözcüsü Necati Abay da vardı.

Sosyalist Parti, BEKSAV, 78′liler Girişimi ve 78′liler Federasyonu, ÇHD, Sorun Kolektifi ve Demokratik Haklar Federasyonu ve pek çok girişim destek sundu.

Beşikçi: Sorun çözülmeden Türkiye güçlü olamaz

Beşikçi sorgusunda, Türkiye’nin Kafkaslar, Ortadoğu ve Balkanlarda etkili olmak istediğini ancak Kürt Sorununu çözmeden esaslı bir güç olamayacağını, Kürt Sorununun savcıların işi olmadığı, bu konuda akademisyen, gazeteciler ve düşünürlerin kafa yorması gerektiğini vurguladı; “Savcılar dışında herkes konuşabilir” dedi.

Davanın hukuka aykırı yönlerine işaret eden Zeycan da, suçlanan yazıda temel amacın açılım sürecine katkı oluşturmak olduğunu, yazı yayımlandığında çatışma ortamı bulunmadığını, “Ne zaman konjonktür değişti; dava açıldı” dedi.

Zulme karşı direnmek…

İstanbul Cumhuriyet Savcısı Hakan Karaali‘nin 11 Mayıs tarihli iddianamesi, Beşikçi’nin “Kürtler 200 yıldır özgürlük için, özgür bir vatana kavuşmak için mücadele etmekte, bedel ödemektedir… Suriye, İran, Türkiye Kürtleri baskıyla, zulümle yönetmektedir… Kürtleri müştereken baskı altında tutan devletler her zaman politik, ideolojik ve askeri güçlerini, diplomatik güçlerini Kürtlere karşı birleştirebilmişlerdir. Bu müşterek denetimin hukuk, adalet yaratmadığı, bilakis hukuk ve adalet duygularını çiğnediği, rencide ettiği çok açıktır. Bu baskı ve zulüm süreçlerine karşı baskıya karşı direnme meşru bir hak olarak belirmektedir…” sözlerini suça gerekçe olarak gösteriyor. (EÖ)

Foto Kaynağı: www.zazaki.net

Metin Kaynağı: www.bianet.org

Prof. Îsmaîl Beşikçî:

Di sala 1939an de, li bajarokê Îsklîpê (Tirkiyê) ji dayikê bûye. Xwendina xwe, ya seretayî û navîn li wir kuta kiriye. Piştre ew di sala 1962an de fakulta zanistiyên ramyarî li Erzeromê diqedîne.

Leşkeriya xwe di du gundên Kurdistanê -Bedlîs û Hekarê- de dike. Li van herdu bajarên Kurdan, wî demên xwe vala derbaz nekiriye, ewşa gundiyan, çanda Kurdan pir ji PROF. Î.Beşikçî re balkêş û hewaskar bûne. Şûnmayîna hemû aliyên jiyana Kurdan ji nêzîk ve naskiribû û bi êş û derdên Kurdan re dibû hevpar.

Di sala 1964an de pileya doktoriyê di civatnasiyê de, li ser irtûka xwe (Eşîra Elîkan ya koçer) wergirt.

Ji ber ku Prof.Î.Beşikçî li ser Kurdan lêkolîna xwe didomand, ew di sala 1969an de, ji zanîngehê tê qewitandin, lê dîsan, ew di sala 1971an de, di fakulta rêzaniyê de, li Enqerê dibe mamoste, lê vê care ji ber xebatên xwe yên zanistî, derbarê gelê Kurd, tê girtin, û 13 salan ceza dixwe, lê li gor biryara bexşandina giştî, ew azad dibe.

Di sala 1979an de, ji bo berhemin nû li ser Kurdan diweşîne tê girtin, û di 12ê Nîsana 1980î de serbest dibe.

Girtina wî, bandorek mezin li raya giştî kiribû, lewre, rêxistina (Emnestî Internasyonal) yekîtiya nivîskarên Siwêdî, Nerwêcê û Holandayê nikarî bûn bêdeng bimana, û karbidestên tirkiyê pirotêst kirin. Ji ber vê jî, dîsa polîsan ew di 30ê Tîrmeha 1981an de girtin û ew ta sala 1987an, di girtîgehê de dimîne.

Di navbera 1970-1990î de Prof.Î.Beşikçî li derdora (13) salan di zindanan de xew dike, û 27 caran-ji ber Kurdan ve- de’we lê hatine vekirin.

Di 14.08.1980î da, ji zindanê, nameyek dirêj ji UNESCO (Yonêsko) re dişîne, û têde ramanên M.Atatork û destlatên Tirkiyê, yên dijî Kurd û Kurdistanê, gelek bi ferehî û kûr dicersîne, her weha jî têde bervedêreke zanistî û rêzanî ji ber gelê Kurd ve dike.

Di 9ê Şibata 1993an de, dadgeha parastina dewletê li Enqerê, bi sedema (13)e lêkolînên wî li ser Kurdan, bi (26)Milyar Lîre ceza dike.

Di sala 1993an de, ji bo gotarekê (Jina Kurd û girîla) li dora (12) mehan dikeve zindanê.

Ji sala 1962-1999an de li dora bîst (20)salî ketiye zindanê.

Bi bona wergirtina Prof.Î.Beşikçî xelata Osman Sebrî, govara Pirsê ev hevpeyvîn bi Dilawerê ZENGÎ re çêkir:

1-Birayê Dilawer, em dixwazin tu hinekî ji me re li ser vê xelatê bipeyivî, kengî çêbû, û armanca wê çiye?

-Di destpêkê de, ez pir sipasiya we dikim, û hêviya pêşketinê ji karê we re dixwazim. Di 09.01.1998an de, sêmînerek ji aliyê hin wêjevan, rojnamevan, rewşenbîr, nivîskar û hunermendên Kurd ve, li mala nemir Osman Sebrî, li bajarê Şamê pêk hat, daku bûyera buhartina 93ê salan di ser roja bûyînê re, ya helbestvan, wêjevan, zimanzan û xebatkarê Kurd Osman Sebrî careke din were pîrozkirin, û avakirina şêwazekî rûmetiye ji bo kesayetiya Osman Sebrî bête gotûbêjkirin.

Pêşniyaza damezrandina xelatekê bi nave (xelata Osman Sebrî) yê nemir hat kirin. Ev pêşniyaz ji hemû beşdaran û rêvebirên şevînê hate pejirandin û biryar hate girtin, ko komîtek ji heft kesan, bi serokatiya Dr. Cemal Nebez bête avakirin. Dema ko komîtê pêwendî bi Dr. Cemal Nebez re, li Berlînê kir, ewî pêşniyaza me zor sipas kir û amadebûna xwe ji bo vî karê pîroz diyarkir.

Ev xelat dê her sê salan carekê ji bo kesekî ne Kurd we re pêşkêşkirin, yê ko xizmet û xebatên hêja û giring ji bo gelê Kurd, di warê ziman, wêje, dîrok, huner, şaristanî, polîtîk yan mirovatiyê de kirine.

Xelata me perçeyek zêr e, wêneya nemir Osman Sebrî û sîmbolek (Xelata Osman Sebrî ji bo dostaniya gelan) li ser e.

2-Çima we Îsmaîl Beşikçî hilbijart weku yekemîn kes vê xelatê wergire?

-Piştî şêwir û danûstendineke dûr û dirêj, komîta me, hêja dît, ko bi şanazî xelata xwe ya pêşîn pêşkêşî rewşenbîrê demoqrat û dostê gelê Kurd Prof.Î.Beşikçî bike. Çimkî ji biyaniyan, ew yekemîn mirov e, ko jiyana xwe, ji bo azadiya gelê Kurd û Kurdistanê terxandiye, û ji bo doza me, ya dadmend, gelek sal ji temenê xwe di girtîgehên destlata nijadperest de, bi pêdarî derbas dike. Tucarî Prof.Î.Beşikçî li hember hêrîş û çewtiyên Îdyolociya destlatên Turkiyê bêdeng nemaye, di zindan û dadgehan de, bê dudilî nemaye, û herdem ala peyva rastgo radike. Bi dehê lêkolîn û pertûkên zanistî li ser pirsa Kurd û Kurdistanê nivîsiye û dinivîsîne. Kar û xebata Prof.Î.Beşikçî di ber pirsa Kurd û Kurdistanê de, ne ji bo berjewendiyeke kesayetî an deraviyê ye. Piştgirê doza gelê Kurd, xêrxwazê gelê xwe ye.

Lewra jî, me hêja dîtiye ko em bi serbilindî xelata xwe ya pêşîn pêşkêşî têkoşerê mirovperwer, yê nasdar, û dostê gelê Kurd Prof. Î.Beşikçî bikin.

3-Wek hatiye naskirin, Prof. Î.Beşikçî xelat ji tu kesî wernegirtiye, baş e, çilo ev xelat ji we wergirt?

-Wek we got, berî vê xelatê Prof.Î.Beşikçî xelat ji tu kesî wernegirtiye. Ev xelata pêşîn e, ko werdigre.

Berî niha, xelatek ji komîta yekîtiya nivîskarên Emrîkiyan, digel pereyekî pir (şêkekî vekirî) diyarî wî hat kirin. Lê berêz Prof. Î.Beşikçî ev xelat nepejirand. Bersiva wî ev bû:(Hûn piştgiriya gelê Kurd nakin, û dewleta we dostaniya rijîmên zorkar dike, ew diyariya we ji pereyê vê dewletê ye).

Xelateke dî ji hêla rewşenbîr û nivîskarên Elmanan pêşkêşî wî bû. Lê ew jî ji ber rewşa me Kurdan nepejirand û got: (Ez xelata we wernagirim, ji ber, hûn alîkariya rijîma Turkiyê bi çekan dikin. Rijîma Turkiyê jî bi wan çekan li Kurdan dixin).

Xelateke din ji hêla serokê komîta (Weqfa bêjeya serbest) ‘Fund for free expression’ Gara Lara Marîş, di sala 1991ê de, pêşkêşî wî hate kirin. Lê bervedêrê mafê gelê Kurd, Prof. Î.Beşikçî ew jî ji ber zordariya, ko li gelê Kurd dibe nepejirand.

Xelata me, xelata pêşîn e, ko Prof. Î.Beşikçî werdigre û dipejirîne. Ev jî ji bo me û ji bo doza gelê me serketineke pir pîroz û mezin e.

Birastî, dema me xelata xwe pêşkêşî wî kir, bersiva wî ya pêşîn ev bû: (Min biryar daye, ko tu xelatan wernegirim, ez pir hirmeta xebata mamoste Osman Sebrî digrim û vê gava we pîroz dikim. Lê tu diyariyan wernagirim).Min lê vegerand: (Ez benî! Ya me xelat e, ne diyarî ye. Ev cara pêşiye, ko bi navê xebatkarekî nivîskarekî Kurdan xelatek weha çê dibe, û tu yekemîn mirovê biyanî ye, ko di ber pirsa gelê Kurd û Kurdistanê de êşiya ye, û pir cefakêşî, dijwarî û zor dîtî ye. Em pir hirmeta vê xebata te digrin, û di riya vê xelatê re, em dixwazin vê rêzgirtin û heskirina xwe ji te re diyar bikin, û tu kesî pêvî te hêjayî vê xelata xwe yî pêşîn nabînin. Tu di dilê gelê Kurd deye. Heger tu naxwazî xelata me wergirî, tê dilê gelê Kurd bihêlî, heger ev yekan lit e hêsan be, xelata me wernegre).

Birastî, piştî min gotina xwe birî, bi riwekî geş û dilekî şa bersiva min da û got: (Ez xelata we werdigirim, û bi dilekî şa dipejirînim. Ez her serkeftin û pêşveçûnê ji we re dixwazim. Karê we, karekî pîroz e. spas ji we re, û silavên min bigehîne hevalên xwe).

4-Kak Dilawer, cara yekemîne tu bi Prof. Î.Beşikçî re rûdinê, tu çi dikarî ji me re li ser kesayetiya wî bipeyivî?

-Dema komîtê ez dame pêş, û ji min xwestin ko xelatê bigînim destê Prof.Î.Beşikçî, birastî ez pir şabûm û min xwe bextewar dît. Lê ya hîn bi min xweştir, dema xelat ji destê min wergirt. Ew roj, ji bo min, rojeke dîrokî bû. Ji ber wê dîtinê serbilind im.

Prof.Î.Beşikçî lêkolînvan, nivîskar, peya û zanayekî zanistî ye. Yekemîn mirovê biyanî ye, ko jiyana xwe ji bo doza Kurd û Kurdistanê terxandiye. Ji sala 1962an ta bi sala 1999an de, li dora bîst salan di girtîgehên destlatên Turkiyê de girtî maye. Bi bîstên pertûkên zanistî û gotarên hêja li ser pirsa gelê Kurd û welatê wan Kurdistanê nivîsiye.

Mirovekî pir xwedî bawer û rastgo ye. Rûgeş, zimanxweş, kêmpeyv, dilovan, nerm û pir zelal e. tiştê di dilan de, di çavan de diyar in.Ew çavên zer, mizgîniya pêşerojê tê de dibînim. Rûken û şabûna zarokên sade, perîşan û xizan tê de diyar in. kovan û derdên gelê Kurd di keser û peyva wî re agadar dibim. Mirovekî demoqrat û aştîxwaz e. Bi hizr û hişê xwe, can û dilê xwe, bervedêrê pirsa gelê Kurd û Kurdistanê ye. Mirovekî pir mêrxas û dilsoz e. Em gelê Kurd, deyndarê vî lehengî ne. Bila diya wî ya Turk serbilind be, ko mirovekî mina wî aniye.

5-Di danûstendina te bi Prof.Î.Beşikçî re nerîna wî li ser Kurd ên Sûriyê çi bû?

-Ez bawer im mirovekî mina Prof.Î.Beşikçî ne dûrî rewşa gelê Kurd û Kurdistanê ye. Lê tiştê balkêş, pireya Kurdên bakur, wêneyeke şaş û nerast li ser rewşa Kurdên me wergirtine; ko em li welatê xwe azad û serbest dijîn. Tu êş û derdên me tune ne. Rijîm ji me re baş e. daxwaz, xwestek û mafên me parastî ne. Birastî, ev nerîna şaş ne ji ber xwe ve hatiye, û ne jî dijminê gelê Kurd belav kiriye. Mexabin ew partiyên ko têkilî û girêdanên wan bi rijîma Sûriyê re hene, heta ji wan hatiye, ew bêbextî û nîfaq kirine, û di nav Kurdên bakur de belavkirine. Ev jî tiştekî pir xerab e. Prof.Î.Beşikçî hayê wî ji rewşa me hebû, lê gelek tişt jê ne zelal bûn. Gelek tiştên şaş jî jeer hatibûn gotin. Lê ez bawer im hayê wî ji wan munafiqan hebû.

Di dawiya danûstendina me de, min jêre got: (Berî demekê, pertûka te (Kurdistan mêtingeheke navnetewîye) bi zimanê Erebî linik me(Sûriyê) belav bû. Cihê şanaziyê bû. Lê gazinek me heye, tu di pertûka xwe de, li ser rewşa me bi firehî nepeyivî ye. Pir bi kutî di ser pirsa me re derbas bûyî). Bi riwekî xweş girnijî û got: (Dema min ew pertûk nivîsî, ewha min dizanî bû. Lê ez sozê didim, di rojên bên de, bi rengekî fireh, ezê li ser rewşa we binivîsînim).

6-Pêwendiyên Prof.Î.Beşikçî bi nivîskarên Kurd û Turk re çewa ye?

-Ez bawer im, wê pêwendiyên Prof.Î.Beşikçî bi hemû nivîskarên Kurdan re xweş bin. Beşikçî cihê rêzgirtina her kesî ye. Lê pêwendiyên wî û hin nivîskarên Turkan wê ne cihê xweşiyê bin. Ji ber ko nivîskarên mina Prof.Î.Beşikçî azad û serbest pir di nav Turkan de kêm in, heger em nebêjin tune ne. Li gorî baweriya min, her kesê dostê gelê Kurd be, demoqrat û aştîxwaz be, wê hevalbendê wî be. Li vir ez dixwazim bûyerek di navbera wî û çîroknivîs Ezîz Nisîn de çêbibû bibêjim: (Di kongirekî ji kongirê nivîskarên Turkan de, Prof.Î.Beşikçî gotinekê li wir dixwîne, û di wê gotinê de, pirsa gelê Kurd dide pêş. Çîroknivîs Ezîz Nisîn li hember radibe û jeer dibêje: (Beşikçî çima tu her carê pirsa Kurdan tînî zimên, diyare tu nokerê Ingilîza ye!!). Prof.Î.Beşikçî lê vegerand û got: (li hemberî rijîma zorker, ez bervedêrê gelê bindestim, lê tu li hember gelê Kurdê bindest, bervedêrê rijîma zorkarî. Vêca tu nokerî yan ez).

7-Dema ku te xelat pêşkêşî Prof.Î.Beşikçî kir, tu çawa dikarî, ji me re, li ser rojname û kovaran bi peyivî, yên ko beşdarbûn ji bo belavkirina vê bûyerê?

-Wek hûn dizanin, Prof.Î.Beşikçî, ji demek ne dûr, ji zindanê derketiye. Lê ew bixwe, ji girtiya ye. Dibin çavê polîs de ye. Jiyana wî ne serbest û azad e. Ji hêlekê din, ew dused sal ceza li ser heye. Vêca, dema min xelat li bajarê Enqerê pêşkêşî wî kir, me nikarîbû xwediyê kovar û rojnameyan başdarî wî cihî bikra. Di rewşeke awarte de dijiya.

Li bajarê Istenbolê rûniştineke rageyandî hate girêdan, gelek kovar û rojname, nivîskar û rewşenbîr beşdar bûn, û hevpeyvîn û dîtin li ser xelatê bi min re çêkirin.

Birastî, hemû kovar û rojnameyan guhdaneke pir mezin dane vî karê me, û pireya nivîskar, rewşenbîr û siyasetvanên Kurdan rêzgirtina xwe ji karê me re diyar kirin. Bi navê xwediyê kovar û rojnameyan, rewşenbîr û siyasetvanan gelek birûskên pîroz-nameyê ji Prof.Î.Beşikçî re rêkirin.Ji wan kovar û rojnameyan ko hevpeyvîn bi min re çê kirin û beşdar bûn:

-Rojnameya 2000yenî gundem. Rojnameya Roja Teze. Rojnameya Azadiya welat. Kovara Jiyana Rewşen. Kovara Zend. Kovara Nûbuhar. Rojnameya Pîne….hwd.

Min gelek dîtin û rûniştin bi xwediyên dezgehên Kurdî re çêkirin, ji wan:

Serokê Ensîtûta Kurdî li Istenbolê. Cîgirê serokê HDPê. Seroka Navenda Çanda Kurdî li Istenbolê. Nûnerê Weqfa Kurdî….hwd. Digel dîtina çend nivîskar û rewşenbîrên Kurd, ji wan: Mele Ebdulla Varlî, Feqe Husên, Mele Îsmet, Mele Reşîd, Mele Ebdirehman, Mele Silêman, Mele Ehmed, Hesen Kaya, Salihê Kevirbirî, mamoste Selah, nivîskar Mihemed, nivîskar Yaqûb karademîr, mamoste Xenî bavê Şoreş, mamoste û lêkolîner Malmîsanij û Gulbuhar Bedirxan…hwd.

Di riya kovara we re, hêjaye, ko ez spasiya van biraderan tevan bikim û bi taybetî Mele Îsmet, ji ber ew pir bi min re westiya û ji bo min pir zor û dijwarî dît. Li hêlekê din, ew karê wergêriyê di navbera min û Prof.Î.Beşikçî de, xweş dikir.

8-Baş e, kak Dilawer, di serdana te de li Kurdistana bakur, em dixwazin tu hinekî li ser tevgera rewşenbîrî ya Kurdan bipeyivî?

-Wek hûn dizanin, ta bi vê rojê, rijîma destlatên Turkiyê li sere xwe siwar e, û bi hebûna Kurdan û Kurdistanê rûneniştine. Rewşa gelê Kurd bi şêweyekî awarte derbas dibe. Her tiştê bi nave Kurdan qedexe ye. Rewşa tevgera rewşenbîriya Kurdan jî bi rewşa tevgera ramyariyê ve girêdayî ye.

Di roja îro de, û ji bo derbasbûna dewleta Turkiyê di bazaar Ewropiyan de, jê tê xwestin hin guhertinan di rêdan û qanûnên dewleta xwe de bikin, û gava ber bi demoqrasî û aştiyê de bavêjin. Lê, ta bi vê rojê tu gav nehatine avêtin. Tenê çavên xwe ji weşandina hin kovar û rojnameyan, pertûk û nivîsan digrin, lê bi awayekî serbest û azad tu tişt dernakevin. Zimanê Kurdî qedexe ye. Tevaya Kurdên me bi zimanê Turkî di mal û li serserê karê xwe de dipeyivin. Tiştê pir xerab xwendevanên zimanê kurdî tune ne. Kurd jî guh nadin zimanê xwe. Rojnameya (2000 yenî gundem) bi zimanê Turkî li dora- 15000-hejmar tê çapkirin. Lê rojnameya (Azadiya welat) an (Roja Teze) yên ko bi zimanê Kurdî derdikevin, ne pirtirî-2000-hejmar tên çapkirin. Ew jî bi tevayî nayên firotin. Ev tiştekî pir xerab e. Ji hemû nivîskar û rewşenbîran, partî û rêxistinan tê xwestin ko li ser vê rewşa ne durist bisekirin, û destên xwe li ser birînan deynin, û derman bikin.

Ev rewşa ne durist pir girêkên ne saxiyê di laşê tevgera rewşenbîriya Kurdî de çêdikin. Yek ji van girêkan, rewşa abûriyê. Çaxê pertûk, kovar û rojname têne çapkirin, xerciyek pir mezin li wan dibe. Heger ew weşan xerciya xwe dernexe, piştî çend hejmaran, ez bawer im, wê bisekine. Herweha rewşa tevgera rewşenbîriyê jî qels dibe. Ango têkiliya di navbera xwendevan û berhem de namîne. Ango rola rexnegîr namîne. Wê gavê awayê nivîsandinê, celebên nivîskariyê, naveroka berheman û asoyê rewşenbîriyê diçilmise, pûç û bê ber dibe.

Li bajarê Istenbolê, tevgerek nûzayî dest pê bûye. Li dora neh-deh kovar û rojname tên weşandin. Pênc çapxaneyên Kurdî hene. Du-sê dezgehên Kurdî, ji bo rageyandin û weşanên Kurdî hene. Lê mexabin, herêmên Kurdistanê ji van tevgeran tevan bêpar in. li van weşanan qedexeye derbasî Kurdistanê bibin. Heger derbas dibin jî bi awayekî pir kêm û ne penî ye.

——————————————————————–

*Kovara Pirs-hejmar:20,sal:7,zivistan 2000.Li binxetê tê weşandin.

dilawerzengi@nefel.com

Yönetmen / Director: ÇAYAN DEMİREL

Yapımcı / Producer: AYŞE ÇETİNBAŞ

Görüntü yönetmeni / Director of photography: KORAY KESİK

Montaj / Editor: BURAK DAL

Müzik / Music: AHMET TİRGİL

97′

TÜRKİYE/ TURKEY, 2009

TÜRKÇE/ TURKISH

İNGİLİZCE ALTYAZILI

ENGLISH SUBTITLED

yapım / production: SURELA FİLM YAPIM

iletişim / contact: cayandemirel@yahoo.com

Film Hakkında

Bu belgesel 12 Eylül askeri darbesinden sonra yakın tarihimizin en vahşi devlet terörünün  uygulandığı Diyarbakır 5 Nolu Cezaevi’nde yaşananları gözler önüne seriyor. Belgesel çoğunun Kürt olduğu bu cezaevinde tüm tutuklulara devlet tarafından ne tür akıl almaz sistematik işkencelerin yapıldığını ve nasıl  Türkleştirme politikalarının uygulandığını gösteriyor.  Dönemin askeri yetkilileri cezaevini bir ‘askeri okul’ olarak nitelerken tutuklular o dönemi ‘vahşet yılları’ olarak hatırlıyor. Onlara göre bu vahşetin zincirlerini kırabilmek için de tek bir yol vardı o da direnmek veya kendini feda etmek. Tutuklular zincirleri kırmak için mücadele ettiler ve ‘5 Nolu Cezaevi:1980-84′ belgeseli neredeyse 30 yıl sonra yaşananları tanıkların ağzından bizlere aktarıyor.

About the film

This is a documentary about Diyarbakir prison where some of the most horrific atrocities of state terror in recent history took place after the military coup of 12th september  1980. The documentary exposes how the use of systematic torture and turkification policies were imposed by the state upon all prisoners of which most of were Kurdish prisoners. While the Turkish military authorities describe the prison as a “military school”, the prisoners describe it as “years of indescribable brutality”. The only way to break the chain of atrocities was to resist and sacrifice yourself. The prisoners took up the challenge to break it and 3 decades later director Cayan Demirel takes up the challenge again to show us what happened.

Festivaller ve Ödüller / festivals & awards

• 28.İstanbul Film Festival / 28th İstanbul Film Festival
• 9. Diyarbakır Kültür Sanat Festivali / 10th Diyarbakir Culture and Art Festival
• Documentarist Film Festival / 2nd Documentarist Film Festival
• 46. Antalya Altın Portakal Film Festivali – en iyi belgesel film ödülü / 46th Antalya Golden Orange Film Festival – best documentary award
• 12. Istanbul 1001 Belgesel Film Festivali / 12th Istanbul 1001 Documentary Film Festival
• 6.Londra Kürt Filmleri Festivali / 6th London Kurdish Film Festival
• 42. SIYAD – 2009 en iyi belgesel film / Film Criticers Assosiation / 2009 Best Documentary Award
• 21. Ankara Film Festivali- en iyi belgesel film ödülü / 21th Ankara  Film Festival – best documentary award
• 21. Münih Türk Film Günleri / 21th Munich Turkish Film Days
• 5. İşçi Filmleri Festivali / 5th International Labor Film Festival

Yönetmen -  Director

Çayan Demirel

1977′de Istanbul’da doğdu. İlk çalışmasında ‘Bir Bilim Adamıyla Zaman Enleminde Yolculuk’ filminin yapımcılığını üstlendi. ‘38′ adlı belgeselinin ardından gelen ‘5 Nolu Cezaevi:1980-84′ ikinci filmidir.

Born in 1977 in İstanbul. In his first work he produced the film ‘Journey on the Latitude of Time with a Scientist’. His first documentary film ‘38′ was followed by Prison Nr. 5: 1980-84′.

Filmografi – Filmography

‘5 Nolu Cezaevi 1980-84′ , 2009 – Prison Nr 5: 1980-84

‘38′, 2006

‘Bir Bilim Adamıyla Zaman Enleminde Yolculuk’ , 2002 – ‘Journey on the Latitude of Time with a Scientist’

İletişim: 0 (212) 244 97 89

Gsm: 0 (542) 493 10 03

meselinseyri@hotmail.com

Hepinizi bekleriz….

Not: Salonumuz Klimalıdır

Adres İçin Kroki:  http://www.yellowpages.com.tr/profile/MTUxMDU0OQ==/Seyr-i-Mesel-Playhouse.html#MapDivAnchor

Adres: Şehit Muhtar Mah. İmam Adnan – Nane Sk. No: 5 K: 4 Beyoğlu/İSTANBUL Tel: (212) 244 97 89

www.seyrimesel.org www.seyrimesel.com

E-mail: meselinseyri@hotmail.com

6 Temmuz 2010 Salı 19:00

7 Temmuz 2010 Çarşamba 19:00

8 Temmuz 2010 Perşembe 19:00

13 Temmuz 2010 Salı 19:00

14 Temmuz 2010 Çarşamba 19:00

15 Temmuz 2010 Perşembe 19:00

20 Temmuz 2010 Salı 19:00

21 Temmuz 2010 Çarşamba 19:00

22 Temmuz 2010 Perşembe 19:00

27 Temmuz 2010 Salı 19:00

28 Temmuz 2010 Çarşamba 19:00

29 Temmuz 2010 Perşembe 19:00

BEŞDERVAN

Mele  Silêman  KURŞUN  ( Alim )

Abdulîlah FİRAT   ( Neviyê Şêx Saîd û Parlemnterekî kevn )

Tahsîn SEVER     ( Nivîskar- Lêkolîner – Ji Malbata Cîbran )

Dîrok : 26 Pûşper ( Hazîran ) 2010   Seat : 13:00 – 16:00

Cih :  Kaplan Düğün Salonu

Têbinî : Di roja 28 Pûşperê 2010 ê  ( Duşemme ) û  seat : 12:30 de

li ber Mizgefta Mezin( Ulu Cami ) ji bo Şehadeta Şêx Saîd û

Hevalên wî Daxuyanî bidine Çapemenîyê re .

Komadiclefirat@gmail.com

Em li hêviya hemû dost û hevalên xwe ne

GRUBA DİYALOG ya DÎCLE Û FİRAT

Statuya ku Kurdan bi zordarî  tê de dihêlin, statuyeke ne huqûqî ye û ne heq e. Ji bo paraztina mafên gelê me yên tevayi, pêdivîya kurdan bi rêxistineke nû ku mafên Kurdan yên hevbeş wek bingeh bipejirîne ku armanca wê desthilatdariya kurdan ya li ser axa xwe be û li gora vê yekê bernameyeke kulturî, civatî, siyasî û aborî bide ber xwe, heye.

Dema tekoşîna li gora vê yekê  dihête birêvebirin, referansa me hêjayiyên hevpar yên cîhana hevdem e. Di zemîneke li rê de, avakirina xebateke siyasî ya vekirî  armanca me ye. Ev pêkhatina nû bikaranîna zorê weke navgîneke siyasî napejirîne. Ji bo normalbûna siyasetê, divê  siyaset ji zorçoyiyê bihête azadkirin. Divê şêwaza tekoşîna vê avakirinê tekoşîna demoqratîk be. Tekoşîna demoqratîk; derfetên peydabûna ramanên ku pêdivîya kurdan pê heye û hêjayîyên xurumîne û dezgehên ji ser xwe çûne ji nuve xwe birêsin, derdixe meydanê.  Ev tevger divê; bi rûmetgirtina hêjayiyên gel, tevaya kurdan hembêz bike.

Em demoqratîzebûna Tirkiyeyê  û pêvajoya Yekîtîya Ewrupayê girîng dibînin. Em palpiştîya her pêngavên ku demoqrasî û azadiyan bigihînin astên navneteweyî dikin.

Ji bo newekhevîya aborî  ya di navbera herêman de ji holê bihête rakirin, divê  kedek ji dil û birêkûpêk bihête dan. Ger bernameyên bipêşketinên aborî, bi pêngavên sîyasî re bin, dibe ku rê li ber çareserkirina pirsa kurd vekin. Reformên aborî bi tena serê xwe, nabin çareserîya pirsa kurd.

Em bidestvehatinên desthilatdariya Hukûmeta Herêma Kurdistanê girîng dibînin. Divê danûstandinên cîraniya qenc bihêne pejirandin û rûmeta mafên desthilatdariya li ser axa xwe were girtin.

Legerîna Kurdên Demoqrat (LKD), li gora regezên li jor rêzkirî, bi vekirina Buroya xwe ya Diyarbekrê dest bi xebatên xwe dike.

Lêgerîna Kurdên Demokrat (LKD)

Diyarbakır, 29.05.2010

(Unutturulmaya çalışılan bir örgüt ve çarpıtılan bir tarih)

Yaşanan tarih ile tarihin bilince çıkarılması farklı kavramlardır. Kürtlerde eksik olan, yaşanan tarihin bilince çıkarılmamış olmasıdır. Geçmişte yaşananların ulusun hedefleri çerçevesinde millileştirilmediği, sistematik bir imha programının bir parçası gibi görülmediği, kimi zaman mezhepsel bir kanala, kimi zaman da ideolojik biçimlenmeye göre yorumlandığı açıktır. Oysa ulusal mücadele, ulusun; bugün elde etmek için mücadele ettiği amaçları, geçmişe taşır. Dedelerinin temel hedefleri ile bugün arasında bağ kurarak, ulusal mücadelenin neden başarı şansı yakalayamadığının nedenlerini arar bulur. Tarih bilinci, bize geçmişin yanlışlarından arınma olanağı verir.

Barkod: 9789944227728

Eserin Adı:1925 Hareketi ve Azadî Örgütü

Türü: Araştırma – İnceleme

Yazarı: Tahsin Sever

Kapak Tasarım: Doz Yayınları

Baskı: Can Matbacılık

Kağıt Kalitesi: 60 gr Enzo

Sayfa sayısı: 352

Ebat: 13,5 X 21

Baskı Yılı: 2010

Fiyatı: 20 -TL

Diyarbakır ÇIRA Kültür ve Sanat Derneği’nde “1925 İsyanı’nda Azadi Örgütü” konulu bir seminer verildi.

Seminere konuşmacı olarak katılan Tahsin Sever 1925 Kürt isyanı ve isyanın yapısı ile ilgili bilgiler verdi.

1925 Kürt isyanında Kürdistan İstiklal Komitesi’nin rolü hakkında bilgiler veren Sever, bu örgütün daha çok kısa adı olan Azadi Örgütü olarak bilindiğini ifade etti.

Şeyh Sait İsyanı’nı Kürdistan İstiklal Komitesi’nin planladığını ifade eden Sever, Kürdistan’da, ittihatçılar tarafından organize edilen Erzurum Kongresi’ne de Kürtlerin katılmadığını vurguladı.

Konuyla ilgili bir kitap hazırladığını vurgulayan Sever kitabın yakın bir zamanda piyasaya çıkacağını söyledi.

Birinci Dünya Savaşı ve 17 Ekim Devrimi döneminde Kürtlerin durumlarına ilişkin kısa bir bilgi veren Sever; “Birinci dünya savaşı sona erdiği dönemde Kürtler çok örgütlü bir yapıya sahip değildi. İstanbul’da bir Kürt Tali Cemiyeti var, 1918’lerde. Daha öncede kurulmuş örgütler var ama bu örgütler daha çok kültürel çalışmalar yürüten kurumlardı. Bunların siyasal örgüt olma gibi bir fonksiyonları yok. Siyasal örgüt olarak baktığımız zaman ilk defa 1918’lerde kurulan Kürdistan Tali Cemiyeti’ni görüyoruz. Kürdistan Teali Cemiyeti İstanbul merkezlidir. Öncülük edenler daha çok Kürdistan topraklarında ailesel bağları ile kopan ailelerin çocuklarından müteşekkildir. Bedirxaniler var, Şeyh Zinan Şeyhleri var. Kısmen de olsa Kürdistan ile bağları olan Cemil Paşalar var. Bu derneği kuran ve yönetenler ağırlıkla bunlardır. Kürdistan ayağı yok mu? Var… Kürdistan örgütlenmesine baktığımız zaman, en dinamik örgütlenmesi Koçgiri ve çevresidir, bir de Diyarbakır ayağı var.

Kürdistan Teali Cemiyeti’nin zaafları var. Kürdistan Teali Cemiyeti kendi içerisinde siyasi talepleri doğrultusunda netleşmemiştir. Seyid Abdulkadir ile beraber hareket edenler, Kürt olmalarına rağmen biraz Osmanlıcıdır. Kamuran Bedirxan bir röportajında; “bir ayağımız Kürdistan’da bir ayağımız Osmanlı’da mevki sahibi olmak istiyordu” diyor o dönemi anlatırken. Böyle bir ikilem var. O yüzden o örgütlenme Kürdistan’a çok giremedi. Koçgiri’de isyan merkezdekilerin istememesine rağmen 1919’da başladı. 1920’lerde Kürdistan ile bağlar git gide zayıfladı.” dedi.

1920’den sonra Kürdistan’da Erzurum merkezli bir örgütlenmenin başladığını açıklayan Tahsin Sever,  bunun kuruluş tarihinin farklı kaynaklarda farklı şekilde verildiğini ifade etti.

Sever sözlerini şöyle sürdürdü; “tarihlerin değişik verilmesinin nedeni; Kürdistan İstiklal Komitesi’nin kuruluşunun illegal bir yapı olmasından kaynaklanıyor. Çok çekirdek bir yapıdır. Bunu Baytar Nuri 24 Kürt kahramanı diye telaffuz ediyor. Azadi örgütlenmesinin kurucusu Cibranlı Xalit Bey’dir, İhsan Nuri Paşa’dır, İsmail Hakkı’dır ve Erzurum Garnizonu’nda görev yapan, Diyarbakır garnizonunda görev yapanların ağırlıkla oluşturduğu bir örgütlenmedir.”

Kürdistan İstiklal Komitesi’nin “bağımsız Kürdistan” hedefiyle çalıştığını aktaran Sever, Kemalistlerin bunu bildiklerini ve olgunlaşmadan, erken başlamasını sağlamak için provoke etmeye çalıştıklarını söyledi.

Sever, Şeyh Sait İsyanı’nı Kürdistan İstiklal Komitesi’nin planladığını da ifade etti.

Şeyh Sait’in isyandaki rolüne de değinen Tahsin Sever İsyan koşullarını, yenilginin nedenlerini ve sonuçlarını özetledi.

Son yüzyılın Kürt tarihinin üzerinde çok oynanan ve çarpıtılan bir tarihsel dönem olduğunu ifade eden Sever, bunun nedeninin Kürtlerin kendi tarihlerini çok yazmamalarından kaynaklandığını ifade etti.. Daha çok batılıların, bazı yabancı tarihçilerin ve Türk tarihçilerinin yazdıkları kitapların piyasada bulunduğunu belirten Sever, bunlarında tarihi çok doğru yazmadıklarını söyledi.

3 Mayıs 2010