Υπό τη Σκοπιά των Τουρκοαρμένικων Πρωτοκόλλων …

Τα τουρκοαρμενικά πρωτόκολλα που υπεγράφησαν στις 10 Οκτωβρίου στη Ζυρίχη, – υπό την πίεση Ε.Ε. – ΗΠΑ -, σίγουρα άλλαξαν σε πρώτο στάδιο τις έως σήμερα «δεδομένες» διπλωματικό  – στρατηγικές συνθήκες της Υπερκαυκασίας. Η πρόσφατη, ωστόσο, διακήρυξη του Αρμένιου Προέδρου Serj Sarkisyan (10/10/2009), για επίσημη έναρξη διπλωματικών σχέσεων (επικύρωση των πρωτοκόλλων) «άνευ όρων» διαμορφώνει εκ νέου τους περιφερειακούς συσχετισμούς στο υποσύστημα του Καυκάσου, καθώς και τα γεωπολιτικά δεδομένα της ευρύτερης περιοχής.

Η αρμενική κυβέρνηση «επιζητεί» την επικύρωση των πρωτοκόλλων, αφήνοντας, ουσιαστικά, στην άκρη τα αδιαπραγμάτευτα, έως σήμερα, διπλωματικά της χαρτιά. Το Ερεβάν, αλλάζοντας πολιτική στάση, φαίνεται να αφήνει στην άκρη το καυτό θέμα της αναγνώρισης της αρμενικής γενοκτονίας από τους Τούρκους, παραπέμποντας το θέμα σε αρμόδια τουρκοαρμενική επιτροπή ιστορικών (τουρκική πρόταση την οποία και καταδίκαζε η εκάστοτε αρμενική κυβέρνηση στο παρελθόν). Για την κυβέρνηση Sarkisyan, και παρά τις έντονες αντιδράσεις της αντιπολίτευσης, του ARF,  και  της πλειοψηφίας των κοινοτήτων της αρμένικης διασποράς, «η ομαλοποίηση των σχέσεων με την Άγκυρα θα καταστήσει ευκολότερη και την αναγνώριση της γενοκτονίας, μη θέτοντας σε κίνδυνο τα εθνικά συμφέροντα». Η αλλαγή της αρμενικής κυβερνητικής πολιτικής στρατηγικής πάνω στο ζήτημα (συμβάλλοντας εν μέρει στην αποπολιτικοποίηση της Γενοκτονίας), συνδεόμενη και με την απουσία οιαδήποτε σύνδεσης de jure στο θέμα του Nagorno-Karabakh φαίνεται, ωστόσο, να διευκολύνει και τις τουρκικές πολιτικές κινήσεις επιρροής στην ευρύτερη περιοχή, αποσυνδέοντας τα «πρωτόκολλα» από τα στενά οικονομικά οφέλη που θα αποκομίσουν οι δύο χώρες.

Αν και μέχρι στιγμής παραμένει ακόμη αβέβαιη η επικύρωση των εγγράφων και από τις δύο πλευρές, η επίσημη σύναψη διπλωματικών σχέσεων της Αρμενίας με την Άγκυρα και το ακόλουθο άνοιγμα των διασυνοριακών πυλών, δε θα σημάνει μόνο άρση του οικονομικού αποκλεισμού της χώρας, αλλά και επαναπροσδιορισμό των συνταγματικών της αναφορών και βλέψεων για ανάκτηση των ιστορικών αρμενικών εδαφών (ακόλουθο και του πνεύματος της τρίτης και έβδομης παραγράφου των πρωτοκόλλων περί αποφυγής «ανάθεμα» πολιτικών χειρισμών στο όνομα των ειρηνικών διπλωματικών σχέσεων και της μη δυνατότητας παραβίασης των συνόρων). Η Αρμενία, φαίνεται να θέτει, στην ουσία, τους διπλωματικούς κανόνες της Άγκυρας, διευκολύνοντας την αναθεωρητική πολιτική «περιφερειακής δύναμης» που η τελευταία ακολουθεί.

Με την επικύρωση των πρωτοκόλλων η κυβέρνηση Erdoğan (παρά τις όποιες αντιδράσεις της τουρκικής αντιπολίτευσης) παίρνει επισήμως το χαρτί «καλής διαγωγής» από Ένωση και ΗΠΑ, ενισχύοντας ακόμη περισσότερο το ρόλο της Τουρκίας ως σημαντικό παίκτη περιφερειακής επιρροής στην περιοχή. Η ‘Άγκυρα, δηλαδή, μέσα από τη φαινομενική  «ουδετεροποίηση» του Ερεβάν στο ζήτημα  του Nagorno-Karabakh, παγιώνει και τη θέση της ως κύρια σταθεροποιητική δύναμη στις εστίες εντάσεων του υποσυστήματος, προσβλέποντας σε ακόμη μεγαλύτερη επιρροή στις τουρκογενείς δημοκρατίες, όπως σε αυτή του Αζερμπαϊτζάν.

Η εξομάλυνση, εξάλλου,  των ήδη «ταραγμένων» σχέσεων, – μετά την υπογραφή των πρωτοκόλλων – , με το Μπακού παραμένει προτεραιότητα του ΑΚΡ, προσβλέποντας σε ανάκτηση της «γνωστής» στρατηγικής εταιρικής σχέσης με τους Αζέρους, ειδικά μετά  τα «ενεργειακά ανοίγματα» των τελευταίων προς τη Μόσχα και την ενδεχόμενη ανατροπή των ενεργειακών σχεδίων της Ένωσης, η οποία και στοχεύει στη μείωση της ενεργειακής εξάρτησής της από τη Ρωσία.

Η διασφάλιση των παραδοσιακών φιλικών σχέσεων με το Αζερμπαϊτζάν, παραμένει κύρια κατευθυντήρια της τουρκοαρμενικής προσέγγισης,  και της προώθησης  των τουρκικών περιφερειακών σχεδίων, γεγονός που η Τουρκία το γνωρίζει καλά.

Ενδεχόμενη παράταση του τωρινού «ψυχροπολεμικού» κλίματος Μπακού – Άγκυρας, δε στέκεται μόνο εμπόδιο στην προώθηση της τουρκικής πολιτικής “των μηδενικών προβλημάτων με τους γείτονες” (μέρος της οποίας, αποτελούν και η επικύρωση των «πρωτοκόλλων»), αλλά ανατρέπει και τους έως σήμερα «σίγουρους» παραδοσιακούς στρατηγικούς συσχετισμούς στην ευρύτερη περιοχή.

Η ίδια η υπογραφή, εξάλλου των πρωτοκόλλων, υπήρξε απόρροια τέτοιων ανατροπών, καθιστώντας την ίδια την επικύρωσή τους πολυπαραγοντική και αρκετά αβέβαιη….

Ιανουάριος 2010

Did you like this? Share it:
Hîn tu şîrove giredayê gotarê nîn e
Bersivê bide vê şirovêye
Pêwîst e
Pêwîst e